توسعه پايدار اسلامي

عبارتهاي توسعه و پيشرفت گاهي اوقات به جاي يكديگر به كار مي روند. درست است اين دو در زبان عاميانه مترادف يكديگرند اما با هم تفاوت دارند. عمده ترين تفاوت آنها عبارتست از تك بعدي بودن پيشرفت و چند جانبه بودن توسعه. مثلا بهبود وضعيت بهداشت در يك كشور را پيشرفت بهداشت و يا بالا رفتن رتبه تيم فوتبال يك كشور را در رده بندي فيفا پيشرفت آن تيم مي ناميم.اما بهبود همزمان وضعيت اقتصاد، بهداشت، ورزش، سطح سواد، رفاه و ... نشان دهنده توسعه يافتن يك كشور است.

عمده ترين معيار توسعه، پيشرفت اقتصادي است. به جهت اهميت ويژه و از طرف ديگر، سهولت سنجش پارامترهاي اقتصادي، با افزايش ثروت در يك كشور، ديگر پارامترهاي توسعه نيز به سمت مطلوب حركت مي كنند. بنابراين آغاز توسعه، پيشرفت اقتصادي است.

نكته بعدي اين است كه توسعه بايد پايدار باشد. يعني به يك عامل وابسته نباشد كه با حذف آن عامل، كل توسعه تحت الشعاع قرار گيرد. مثلاً اگر افزايش بهاي نفت باعث رشد پارامترهاي سنجش توسعه شده باشد، با ارزان شدن آن و يا اتمام منابع نفتي، آن كشور به عقب بر خواهد گشت و اين توسعه ناپايدار خواهد بود.مثل آنچه ممكن است در كشورهاي حوزه خليج فارس اتفاق بيفتد و يا آنچه در كشور خودمان در زمان اميركبير اتفاق افتاد كه با مرگ امير كبير، به سرعت به وضعيت قبلي بر گشتيم.

نتيجه توسعه پايدار بهبود شرايط زندگي، رفاه، افزايش ثروت و ... است. سؤال اينجاست كه آيا نتايج توسعه همان اهداف خلقت انسان است؟ حتماً همخواني كامل ندارد. اگر چه بعضي عوامل، مثل سواد آموزي، كار و ... مشترك هستند، ولي تنيجه كارمهم است. در واقع توسعه، مي بايست ابزار تكامل انسان باشد نه اينكه خود، هدف قرار گيرد. به عبارت ديگر توسعه وسيله است، نه هدف.

در جامعه اسلامي پارامترهاي جديد بايد اندازه گيري شود كه با هدف توسعه اسلامي همخواني داشته باشد. مثلاً مصرف بيشتر به عنوان عامل سنجش توسعه غير اسلامي ، با عدم اسراف و تبذير در در فرهنگ اسلامي همخواني ندارد، پس بايد اصلاح شود و يا در غير اين صورت حذف گردد. به علاوه عواملي مانند: اخلاق، كمك به ديگران، حلال و حرام،ايثار و شهادت و... عواملي هستند كه در فرهنگ اسلامي وجود دارند اما در توسعه غير اسلامي به حساب نمي آيند. نتيجه اينكه، كپي برداري عوامل سنجش توسعه در كشور ما از روي نسخه هاي غربي اشتباهي فاحش است كه ما را به بيراهه مي برد و ما بايد در جامعه به دنبال ايجاد شاخصه هايي باشيم كه با دين و فرهنگمان كه همان دين و فرهنگ اسلامي است، همخواني داشته باشد. سمبل توسعه اسلامي، مدينه فاضله اي است كه ويژگيهاي آن با با ويژگيهاي كشورهاي توسعه يافته امروز جهان تفاوتهاي بسياري دارد. به اميد روزي كه توسعه جامعه ما مصداق بارز توسعه اسلامي باشد.

                                                يا حق... نظر فراموش نشود...